ALEVİLİK

Alevilik Nedir?

Sevgili canlar her kesim Alevilik hakkinda bilgiler demecler

veriyor ve bazi kesimler ise Aleviligi kendi cikarlari

dogrutulsunda kullanarak

Aleviligi hic alakasi olmayan yerlere bagliyorlar .

Aleviligi kendilerine göre

yorumluyan cok insan vardir.Halbuki sadece bir

Alevilik vardir ve acikca net

bir sekilde kendisini ifade etmektedir.Alevilik kesinlikde

Arap gereci zihniyetini

kabul etmez Alevilik Islamin özü dür saf ve temiz kirletilmemis

yanidir.Alevilik

1400 yildir günümüze kadar gelmis ve kiyamet gününe

kadar gidecektir.

Aleviler tarihler boyunca baski,zülm ve haksizliga ugramislardir.

Fakat buna

rahmen inanclarindan tavis vermemislerdir.Hz Muhammed´in

Hakka yürümesinden

sonra ,ümmetinin basina gelenler her kesim tarafindan

bilinmektedir.Eski düzeni ve

sistemi yerine getiren Araplar Peygamberimizinde dedigi gibi

bizden degillerdir.

Hz Muhammed Hadislerinde kendisinden sonra yerine gececek

ve kendisi yerine vekil

olarak

HZ Ali(as) secmistir.ve yine Kuran-i Kerim´de Ehli-Beyit

disinda kimseler

yer almamaktadir.Ehli-Beyit´i ön plana cikaran Allah ve

onun Resulu

Hz Muhammed olmustur.

Bu bilgiler isiginda diyoruz ki:

Alevilik:Allah´in son Peygamberi Hz Muhammed´in emanet

olarak biraktigi.

Kuran ve Ehli-Beyit yolunda en derin ask ve sarsilmaz baglilikla

yürüyen yol ehlidir.

Alevilik:Tebella ve Teberra manasiyla yogrulan kamil bir mümindir.

Alevilik:Imanini,ahlakini,düsüncesini,iyiligi,kötülügü,dogruyu,

yanlisi,helali,

harami,kini,sevgiyi,yasami,cemi,cemaati,Mürsidini,pirini,rehberini

talibini,aski,

muhabbeti kisaca her seyini

Hz Muhammed,Hz Ali,Hz Fatma,Hz Hasan,Hz Hüseyin,Hz

Zeynel Abidin,

Hz Muhammed Bakir,

Hz Cafer Sadik,Hz Musa Kazim,Hz Ali Riza,Hz Muhammed

Taki,Hz Ali Naki,Hz Hasan Asker,

Hz Muhammed Mehti Zaman (as) ögrenen kabullenen ve

yasamlarina aktaranlardir.

Alevi: Hz Muhammed ve Hz Ali´nin nurundan nasiplenendir.

Alevi: Halk icinde Hakki ,yol icinde yolu can icinde cani bulandir

Alevi: Alevi 4 kapi 40 Makami bilendir

Alevi: Mürsidini ,Pirini,Rehberini,Talibini bilendir

Alevi:Anadolu Erenlerini sahiplenmedktir.

Alevi: La ilahe illallah,Muhammedün Resulullah,Aliyyün Veliyyullah

Kalben ve kavlen tastik edip,bunun gereklerini amel ile tatbik edendir

SERDAR ALTUN

Aleviligin Inanc KaynaklarI

Aleviligin inanc ve ibadet esaslarini görmeden önce, bu esaslarin

günümüze hangi sekillerde

ulastigina deginmek gerekir. Alevilik günümüze sözlü ve yazili olmak

üzere iki kaynaktan ulasmistir.

Sözlü gelenek nesilden nesile aktarilan bilgi ve uygulamalar ve Dedelerin

günümüze ulastirdigi bilgiler

seklinde günümüze ulasmistir. Sünni kitlelerin aksine egitim

kurumlarindan

yoksun kalan Aleviler inanc,

gelenek ve kültürlerini daha cok bu yolla günümüze ulastirmislardir.

Cevreyi temsil eden ve göcebe/ yari

göcebe kitlelerin olusturdugu bu gruplar, resmi din anlayisina karsi bir

dinsel anlayisi, yani heterodoksiyi

temsil ediyorlar, toplumsal yapilari itibariyle, sünni cevrelerin aksine,

egitim ve kültür kurumlarindan

yoksun bulunuyorlardi. Bektasi dergahlarinda ise belli bir organizasyon

bulunmaktaydi. Bu dergahlarda

bulunan Bektasi dervisleri ve onlarin nüfuzundaki kitleler, Ocakzade

dedelerin

faaliyette bulunduklari

kitlelerle kiyaslanmayacak ölcüde kurumlasmis idiler. Bu durumu arsiv

belgelerinden

rahatlikla görebiliyoruz.

Ocakzade dedelerin faaliyette bulundugu yerlerde yasayan kitleler

Bektasi dergahlarindan daha farkli bir

organizasyona tabii bulunmaktaydilar. Bu kitleler arasinda, bilgiler,

yazili olmayan yani sözlü gelenege dayali

bir sekilde nesilden nesile aktariliyordu. Merkezi iktidarlarin bu kitleler

üzerindeki baskisi ve zaman zaman

gerceklesen sürgünlerin yarattigi olumsuzluklar bu kitlelerin yasamlarinin

her alanina yansimis, örnegin

Cem ayinleri büyük bir temkinle ve gizlilik icerisinde yapilir olmustur.

Alevi Yol ve Erkaninin günümüze

ulasmasinin ikinci kaynagi ise yazili kaynaklardir.

Ancak bu kitlelerin sosyal

yasamlarinin dogal bir sonucu

olarak, sahip olduklari yazili eserler de oldukca sinirlidir.

Alevi köylerinde

yaptigimiz arastirmalarda, daha

cok dede evlerinde nefeslerin ve deyislerin yer aldigi kitaplar (Cönkler),

Menakib-i Imam Cafer-i Sadik,

Hutbe-i Düvaz-deh Imam/Menakib-i Seyyid Safi, "Kücük Buyruk"

olarak da bilinen "Dergah-i Ali?de Seyyid

Abdülbaki Efendi?nin Erenlere Muhib olan Temiz inancli Müminlere

Gönderdigi Mektup" baslikli bir kitapcik,

Makalat-i Haci Bektas-i Veli ve Vilayetname adli el yazmasi (Osmanlica)

eserlerin varoldugunu biliyoruz.

Oysa sünni kesimler yüzyillara yayilan zaman sürecinde medreseler

ve seyh-mürid iliskisi cercevesinde

bircok egitim kurumlarina sahip olmus, bu sekilde yüzlerce eser kaleme

alinmistir. Bektasi dergahlari

egitim faaliyetleri ve araclari bakimindan da, ocakzade dedelere bagli

Alevilerle kiyaslanmayacak ölcüde

kurumsallasmis idiler. Dergahlarda yüzlerce cilt eser bulunurken

Alevi köylerinde sadece Dede evlerinde

elyazmasi kitaplar bulunurdu.

Aleviler?de Inanc Anlayisi

Alevilerde inanc ve ibadet anlayisinin kendine özgü yönleri bulunmaktadir.

Bu anlayisin temeli bicimden

cok özü esas almasina dayanir. Bicimsel anlamda ibadetin bir arac, olgun

insan olmanin ise esas amac

oldugu kabul edildiginden cemlere katilmak, oruc tutmak yetmez. Eline,

diline, beline bagli olmayan, en

kutsal varlik olan insani sevmeyen, olgunlasmamis insanlarin ibadetleri

de bosunadir. Bu kisiler

Cem törenlerine alinmadiklari gibi toplumdan da dislanirlar.

Alevi inancinin temeli

Hak-Muhammed-Ali sevgisine dayanir.

Hz. Ali, Ehl-i Beyt ve Oniki Imam Sevgisi

Bilindigi üzere Alevilik Hz. Ali, Ehl-i Beyt ve Oniki Imam sevgisine dayanir.

Ehl-i Beyt sözcük

olarak ev halki demektir. Ev halki yani Ehl-i Beyt Hz. Muhammed,

Hz. Ali, Hz. Fatima,

Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin?den olus- maktadir. Ehl-i Beyt halk arasinda

Pence-i Al-i Aba olarak da

adlandirilir. Oniki Imamlar, Alevilerin Hz. Muhammed?den

sonra önder olarak tanidiklari

Hz. Ali ile Hz. Fatima?nin soyundan gelen kisilerdir.

Oniki Imamlarin adlari sirasiyla söyledir:

1) Imam Ali,
2) Imam Hasan,
3) Imam Hüseyin,
4) Imam Zeynel Abidin,
5) Imam Muhammed Bakir,
6) Imam Cafer Sadik,
7) Imam Musa Kazim,
8) Imam Ali Riza,
9) Imam Muhammed Taki,
10) Imam Ali Naki,
11) Imam Hasan Askeri ve
12) Imam Mehdi.

Alevilere göre müslümanlar Hz. Muhammed?den sonra 73 firkaya

ayrilacaklar ve Ehl-i Beytin,

Oniki Imamlarin yolundan gidenlerin disindakiler cehenneme

gideceklerdir. Ehl-i Beytin,

Oniki Imamlarin yolundan gidenler Firkayi Naciye veya

Güruh-u Naci olarak adlandirilir.

Demek ki Ehl-i Beyt sevgisi Aleviligin esasini olusturur.

Tevella ve teberra anlayisi da bu

sevgiden kaynaklanir. Tevella Ehl-i Beyti, Oniki Imamlari,

Ondört Masumlari, Onyedi

Kemerbestleri ve onlarin yolundan gidenleri sevenleri sevmek,

teberra ise onlari sevmeyenleri sevmemektir.

Ondört Masum

Muhammed Ekber, Abdullah bin Imam Hasan,

Abdullah bin Imam Hüseyin, Kasim,

Zeynelaba, Kasim bin Zeynel-abidin, Ali Eftar,

Abdullah bin Imam Cafer Sadik,

Yahya el-Hadi, Salih, Tayyib, Cafer bin Muhammed Taki,

Cafer bin Hasan Askeri, Kasim bin Muhammed Taki.

Onyedi Kemerbest

Imam Hasan, Imam Hüseyin, Hadi-i Ekber, Abdülvahid,

Tahir, Tayyib,

Türab, Muhammed Hanefi, Abdurrauf, Ali Ekber,

Abdülvahab, Abdülcelil,

Abdurrahim, Abdülmuin, Abdullah Abbas,

Abdülkerim, Abdüssamed

Dört Kapi Kirk Makam

Dört Kapi Kirk Makam seklindeki Kamil (olgun) insan olma ilkelerini

Hünkar Haci Bektas Veli?nin tespit ettigine inanilir.Haci Bektas

"Kul Tanri?ya kirk makamda erer, ulasir, dost olur." buyurmuslardir.

Bu ilkeler asama asama insani olgunluga ulastirir. Bir baska yoruma

göre ise seriat anadan dogmak, tarikat ikrar vermek, marifet nefsini

bilmek, hakikat Hakki özünde bulmak yollaridir.

Dört Kapi sunlardir:

1.Seriat
2.Tarikat
3.Marifet
4.Hakikat

Her kapinin on makami vardir

Seriat kapisinin makamlari:

1. Iman etmek,
2. Ilim ögrenmek,
3. Ibadet etmek,
4. Haramdan uzaklasmak,
5. Ailesine faydali olmak,
6. Cevreye zarar vermemek,
7. Peygamberin emirlerine uymak,
8. Sefkatli olmak,
9. Temiz olmak ve
10.Yaramaz islerden sakinmak.

Tarikat kapisinin makamlari

1. Tövbe etmek,
2. Mürsidin ögütlerine uymak,
3. Temiz giyinmek,
4. Iyilik yolunda savasmak,
5. Hizmet etmeyi sevmek,
6. Haksizliktan korkmak,
7. Ümitsizlige düsmemek,
8. Ibret almak,
9. Nimet dagitmak ve
10.Özünü fakir görmek

Marifet kapisinin makamlari

1. Edepli olmak,
2. Bencillik, kin ve garezden uzak olmak,
3. Perhizkarlik,
4. Sabir ve kanaat,
5. Haya,
6. Cömertlik,
7. Ilim,
8. Hosgörü,
9. Özünü bilmek ve
10.Ariflik.

Hakikat kapisinin makamlari

1. Alcakgönüllü olmak,
2. Kimsenin ayibini görmemek,
3. Yapabilecegin hicbir iyiligi esirgememek,
4. Allah?in her yarattigini sevmek,
5. Tüm insanlari bir görmek,
6. Birlige yönelmek ve yöneltmek,
7. Gercegi gizlememek,
8. Manayi bilmek,
9. Tanrisal sirri ögrenmek ve
10.Tanrisal varliga ulasmak

Buyruga Göre Inanc Esaslari Alevilerin kutsal kitaplarindan

"Buyruk"larda

yazildigina göre Alevi yolunun temeli üc sünnet ve

yedi farza dayanir.

Bu temel esaslara uymak zorunludur.

Üc sünnet ve yedi farz sunlardir:

Üc sünnet yedi farz

Üc Sünnet

1. Dilini tevhid kelimesinden ayirmaya.
2. Gönlünden düsmanligi gidere, kimseye

kin ve kibir tutmaya, kiskanclik etmeye,

hirsina uyup seytana gönül vermeye ve
3. Sözü Hakkin kudreti ola, kimseyle kavga

etmeye, kimseye düsmanlik yapmaya.

Yedi Farz

1. Cok sir saklaya,
2. Talip binbir ise, bir otura ve bir dilden söyleye,
3. Hakkin terazisine itaat ede, yaptigi bir günaha bin özür

ve niyaz eyleye,

kimsenin giybetini etmeye ve yalan yere and icmeye, yalan

söylemeye,
4. Mürebbi hakkina itaatede, emrine uya,
5. Kusak kusana, halifeden el alip, tövbe eyleye,
6. Musahibini hakikatte Hak cemiyetine eristire,
7. Halife?den tac ve kisvet kabuleyleye. Özünü seyhlere

ulastira Bu yol

üzere olmayana sofu diye inanmayasaniz.

Bir kisi bunca farzdan ve sünnetten düsse, ona derman

yoktur,

sürgün olur, yüzü karadir.

Oniki Sart

1. Cömertlik
2. Mutluluk
3. Ibret
4. Gayret
5. Sohbet
6. Mürüvvet
7. Sefkat
8. Sefkat???????
9. Ikram
10.Tevella